Personel Seçiminde Psikolojik Testler

Örgütün verimli ve etkin olması örgüte ve göreve en uygun nitelikteki elemanın seçilmesini sağlayacak bir seçim sistemi ile sağlanır.Örgüte çalışmaları,enerjileri,yaratıcılıkları,yetenekleri ve bilgileri ile yarar sağlayacak bireylerin seçilmesi amacıyla oluşturulacak ‘’personel seçme sistemi’’için bir takım ön çalışmaların titizlikle yapılması gerekir. Personel seçme sürecinin aşamaları örgütten örgüte farklılık göstermektedir. Bu farklılığın nedeni;örgütün büyüklüğü,doldurulacak pozisyonun niteliği, başvuranların sayısı ve çevresel koşullar olarak belirtilmektedir.
Personel seçiminde test kullanılmasının temel amacı,analiz edilmiş iş standartlarından yola çıkarak,bunları ölçen test veya test bataryaları yoluyla kişinin o iş için sahip olması gereken özellikleri ölçme ve kişi ile iş arasındaki uyumu görebilmektir.
Psikolojik testler; yerinde, zamanında, amaçları doğrultusunda ve ehliyetli kişiler tarafından kullanıldığı takdirde, personel seçimi kararlarının isabetliliğini artıran önemli araçlardandır.
Bu bakımdan günümüzde iyi yönetilen ve başarılı kurumlar,Türkiye’ye mal olmuş büyük holdingler personel seçimi ve yerleştirilmesinde, diğer bilgi toplama araçlarının yanı sıra psikolojik testlerden yoğun bir biçimde yararlanmaktadırlar.
Testler bireyin bir bütün olarak incelenmesinde kullanılan değişik yöntem ve araçlardan sağlanan bilgilerle birleştirildiğinde,birey hakkında verilen kararları sağlamlaştıran psikolojik ölçme araçlarıdır.Testler hiçbir zaman kendiliğinden kararlar veren mekanik araçlar olmayıp, bireyi anlamada, bize önemli bilgiler sağlayan araçlardır.
Psikolojik testler örgütlerde yeni personel seçiminde personelin işe yerleştirilmesinde, personelin atama, nakil ve yer değiştirme işlemlerinde, eğitim programlarının geçerlik ve etkinliklerini değerlendirmede, eğitim ihtiyaçlarının saptanmasında, mesleğe yöneltmede ve personel danışmanlığı gibi değişik alanlarda farklı amaçlar için kullanılmaktadır.

Testler genel anlamda;’’maksimum performans testleri‘’ ve ‘’tipik performans testleri’’ olmak üzere ikiye ayrılmaktadır.Maksimum performans testleri; yetenek ve başarı testleridir. Ölçülmek istenen nitelik açık seçik belirlidir. Yine bu testte; doğru cevaplar daha önceden belirlidir. Zihinsel yetenek testleri(ilişki kurma,soyut düşünme), beceri testleri(ince parmak becerisi), dikkat testleri gibidir. Tipik performans  testleri;kişilik,ilgi ve tutum testleridir.
Tipik performans testlerinde kişinin sorulan sorunun neyi ölçtüğünü ayırt etmesi oldukça güçtür, doğru yanıt yoktur. Tipik performans testlerinde birey sadece kendini yansıtmaktadır. Kişiliğin çeşitli boyutlarını ölçen testler(içe-dışa dönük olma), ilgi testleri(mesleki ilgi), tutum testleri(iş tatmini)gibi testlerdir.
İşe alımda uygulanan kişilik testlerine Minnesota Kişilik Testi, Hacettepe Kişilik Envanteri, Beier Cümle Tamamlama Testi  örnek olarak verilebilir.
Minnesota kişilik testi (MMPI) çok yaygın bir kullanım alanı bulmuştur.566 sorudan oluşan test, bireylerin kişisel ve toplumsal uyum düzeylerini değerlendirmeyi hedefleyen bir kişilik testidir. MMPI, kişinin psikolojik sorunlarının olup olmadığını ölçmek amacı dışında genel olarak kişinin nasıl biri olduğunu belirleyebilmekte, test uygulanan kişinin normal kişilik özelliklerini de ortaya çıkartabilmektedir. İşe alımlarda işe uygunluğu analiz etmek içinde kullanılabilir.
Hacettepe kişilik envanteri; “Kişisel Uyum” için dört, “Sosyal Uyum” için de dört olmak üzere sekiz alt ölçekten oluşmuştur. Alt ölçeklerin her birinde 20’şer madde bulunmaktadır.
Beier Cümle Tamamlama Testi yansıtma tekniklerinden oluşan bu test, geniş kullanım alanına sahiptir. Bireylerin ve grupların tutum ve duygularının incelenmesinde yararlanıldığı gibi, klinik çalışmalarda da kullanılmaktadır. Bu testle okul, işyeri gibi ortamlarda sıklıkla rastlanılan sorunlarda tespit edilmektedir
Çok hassas ve uzmanlık gerektiren bu testler personel seçimi aşamasına işletmelere özel olarak entegre edilmelidir.
Uz. Psikolojik Danışman Okan TAYŞİ